الف : بهای تمام شده موجودی ها :

بهای تمام شده موجودی ها در برگیرنده اقلام زیر می باشد:

1. مخارج خرید ( شامل هزینه های حمل، بیمه ، حقوق وعوارض گمرکی ، وسایرهزینه های مستقیم پس از کسرتخفیفات تجاری )

2. مخارج تبدیل

3. سایـرمخـارجی که واحـد تجـاری در جـریان فعـالیت معـمول خود جهت رساندن موجودی به شرایط فعلی انجام داده است.

ب :گردش موجودی ها : جریان ورود و خروج مـوجودی ها در یک واحد اقتصادی شامل گردش فیزیکی و گردش بهای تمام شده می باشد.

ب- 1 گردش فیزیکی موجودی :

گردش فیزیکی موجودی ها با توجه به عواملی از قبیل دوام و یا نحوه انبار کردن آن می تواند اشکال متفاوتی داشته باشد. بـدیـن معنی که کالاهای کم دوام تروقابل دسترس ترزودتـرازبقیه کالاها فروخته شود.

ب- 2 گردش بهای تمام شده موجودی:

گردش قیمت تمام شده ناظر بر روشهای تقویم موجودی ها بوده وشامل الگوهای متفاوت قیمت گذاری می باشد.

ج : سیستم های ثبت موجودی ها : سیستم های ثبت موجودی به دو دسته اصلی تقسیم می شود:

1. سیستم ثبت ادواری   2. سیستم ثبت دایمی

د: روش های محاسبه بهای تمام شده در سیستم ادواری:

مهمترین روشهای محاسبه بهای تمام شده موجودی ها:

1. روش اولین صادره از اولین وارده (First In , First Out)

در این روش فرض بر آن است که کالای فروش رفته از محل موجودیها واقلام تحصیل شده ابتدای سال ودرنتیجه موجودی کالای پایان دوره از محل آخرین خریدها می باشد.

2. روش اولین صادره از اخرین وارده (Last In , First Out)

در این روش فرض بر آن است که کالای فروش رفته از محل آخرین خریدها ودرنتیجه موجودی کالای پایان دوره از محل اولین موجودی ها می باشد.

3. روش میانگین موزون (Weighted average)

دراین روش بهای تمام شده موجودی کالا و کالای فروش رفته بـرحسـب قیمت میانگین که ازحاصـل تقـسیم بهـای تمـام شـده کالای آماده فروش برتعداد آن بدست می آید،محاسبه می گردد.

4. روش شناسایی ویژه (Specific identification)

درصـورتی که بتوان گردش هرقلم ازاقلام مـوجـودی را از زمان خرید تا لحظه فروش پی گیری نمـود،میتوان ازاین روش استفاده کرد. در ایـن روش قیمـت هرقـلم جداگانه محاسبه می شود.

 

ر: روش های محاسبه بهای تمام شده در سیستم دایمی:

1. مفهوم روش هایFifo،Lifoوشناسایی ویژه درسیستم دایمی همان است که قبلاً در سیستم ادواری تشریح گردید.
2. در روش میانگین متحرک، موجودی آخر دوره بر مبنای آخرین میانگین متحرک دوره مالی،ارزشیابی می شود. درروش مزبور،بهای تمام شده هر واحد ، پس از هر فقره خرید مجددا محاسبه می شود.

 

ز : مقایسه نتایج روش های ارزیابی در دو سیستم دایمی وادواری

1. نتیجه روشFifoدر دو سیستم دایمی و ادواری ثبت موجودی ها یکسان می باشد. علت آن است کهاولین موجودی مفهومی ثابت در دو سیستم دارد.
2. نتیجه روشLifoدر دوسیستم دایمی وادواری یکسان نیست . علت آن است که در سیستم دایمی آخرین موجودی پس ازانجام هرخرید تغییرکرده درحالیکه آخرین موجودی درسیستم ادواری معنای ثابت و مشخصی دارد.
3. نتیجه روش میانگین نیز در دو روش به لحاظ مقطع زمانی استفاده شده برای محاسبات و میزان اطلاعات استفاده شده برای آن ، تفاوت خواهد داشت.

و: روش اقل قیمت تمام شده یا قیمت بازار:

1. بر اساس استانداردهای حسابداری ، موجودی ها باید به اقل بهای تمام شده یا قیمت بازار ارزیابی شود.
2. در استاندارد شماره 8 ، دو نوع قیمت بازار پیش بینی شده است :
3. خالص ارزش فروش . که عبارت است از بهای فروش پس از کسرمخارج برآوردی تکمیل و توزیع و فروش.
4. بهای جایگزینی. که عبارت از مخارجی است که باید برای خرید یا ساخت یک قلم موجودی کاملاً مشابه تحمل می شود.
5. در فـرایند انتخاب ارزش بازار ، به جهـت سهولت در محـاسبات ، ارزش اقتصادی نـادیده گـرفتـه شـده و مـبلغ بـازیافتنی مـعادل خالص ارزش فروش تلقی می گردد.
6. بنابراین براساس استاندارد حسابداری شماره 8 ، لازم است اقل خالص ارزش فروش و ارزش جایگزینی به عنوان ارزش بازار انتخاب گردد.

ی: ثبت اصلاحی موجودی کالا:

1. درپایان هـردوره مالی لازم است قیمت تمـام شـده با قـیمت بـازار مقایسه شده وبنابرعمل به اصل احتیاط اقل آندوجهت انعکاس در ترازنامه انتخاب شود.
2. در صورتی که اقل قیمت انتخابی ، قیمـت بازار باشد ، لازم است ثبت اصلاحی لازم از بابت شناسایی زیان کاهش ارزش موجودی انجام گردد.
3. هـرگـونه افـزایش مجدد ارزش بازاردر سالهای بعد می تواند بهمعنی بازیافت زیان شناسایی شده در سنوات قبل تلقی گردد.

ز :مالکیت موجودی

1. احتساب یک قلم کالا درفهرست موجودی های پایان سال بستگیبه زمان انتقال مالکیت آن دارد .
2. زمان انتقال مالکیت کالا نیزبستگی به شرایط مورد توافق طرفین دارد.
3. درصورتی که درازای فروش کالا وجه نقد ویا مابه ازای دیگری از خـریدار دریـافت نشود، انتقال مـالکیت تا زمـان تـحویل کالا به تعویق می افتد.
4. مفاد و نوع قرارداد فی مابین طرفین معامله زمان تحویل کالا را مشخص می کند.
5. انواع شرایط (قراردادهای) مربوط به حمل و نقل کالا

 

فهرست مطالب:

بهای تمام شده موجودی ها

گردش موجودی ها

سیستم های ثبت موجودی

سیستم ثبت ادواری موجودی ها

سیستم ثبت دایمی موجودی ها

مقایسه دو سیستم دایمی و ادواری

روش های محاسبه بهای تمام شده در سیستم ادواری

روش اولین صادره از اولین وارده

روش اولین صادره از آخرین وارده

روش میانگین موزون

روش شناسایی ویژه

روش های محاسبه بهای تمام شده در سیستم دایمی

مقایسه نتایج روش های ارزیابی در دو سیستم دایمی و ادواری

مقایسه نتایج روش های ارزیابی در شرایط تورمی

مزایا و معایب روش های ارزیابی موجودی ها

روش اقل قیمت تمام شده یا قیمت بازار

فرایند انتخاب قیمت بازار

ثبت اصلاحی موجودی کالا

کاربرد قاعده اقل بهای تمام شده یا قیمت بازار- مجموعه موجودی

روش های برآورد موجودی ها

مالکیت موجودی

انواع شرایط (قراردادهای) مربوط به حمل و نقل کالا

اشتباهات در ارزیابی موجودی ها

به همراه مثال های حل شده مختلف.