بهداشت عمومی علم و هنر پیشگیری از بیماری‌ها و ارتقای سلامت و افزایش طول عمر بشر با استفاده از اقدامات سازماندهی شده مردمی و سازمان‌های دولتی و خصوصی است که براساس آموزه‌های دینی بر آن توجه و تأکید فراوانی شده‌است. بسیاری از نکات بهداشتی که نقش بسزایی در سلامتی انسان دارند، در تعالیم دین مبین اسلام تحت عنوان واجب یا مستحب بیان شده‌است که به عنوان نمونه می‌توان به شرایط صحیح بودن نماز، از جمله به طهارت بدن و لباس اشاره کرد که همه این موارد در جایگاه خود تأثیر به سزایی در سلامت فرد و در وسعت بیشتر در سلامت جامعه دارد. "بهداشت عمومی" مترادف عبارت "سلامت عمومی" می‌باشد و سلامت به معنای تأمین رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی که معنای آن تنها به نبودن بیماری و نقص عضو، محدود نشده بلکه شامل محورهای جسم، روان و جامعه می‌باشد. لذا هرگونه نقص و آسیبی که به هریک از این محورهای وارد شود، تعادل فرد را بر هم زده و منجر به نبود سلامت در فرد و جامعه می‌شود. تمامی شاخه‌های بهداشت در اصل از گروه منشعب می‌شوند شامل: بهداشت محیط، بهداشت حرفه ای، بهداشت مدارس، بهداشت تغذیه، بهداشت مواد غذایی، بهداشت فردی، بهداشت دهان و دندان، بهداشت مادر و کودک پیشگیری از بیماری‌ها، بهداشت خانواده، بهداشت سالمندان و ... نگاه ابعادی بهداشت عمومی به سلامت فرد و جامعه بهداشت عمومی به فرد در جامعه، نگاه می‌کند و به صورت ابعادی به سلامت فرد توجه دارد. تأثیر سلامت جسم بر سلامت روان و تأثیر سلامت روان بر سلامت جسم و نقش سلامت فرد بر سلامت جامعه و نقش سلامت جامعه بر سلامت فرد کند. در این راستا شایان ذکر است به اصطلاح سواد سلامت بهداشتی به مفهوم یک مهارت شناختی و به عنوان مساله ‌ای مهم و تأثیرگذار در نظام مراقبت سلامت است که نخستین بار در سال ۱۹۷۴ میلادی، در یک میزگرد آموزشی در مورد آموزش بهداشت، مطرح شد و از آن زمان تاکنون این مفهوم در موارد متعددی از سوی محققان حوزه ‌های سوادآموزی و سلامت، مورد بحث قرار گرفته و تعاریف گوناگونی برای آن ارایه شده اشاره داشت.

بهداشت فردی

بهداشت فردی متشکل از روش‌ها و اصولی جهت پیشگیری از بروز انواع بیماری‌ها و پاکیزه نگه‌داشتن اعضای بدن است. ساده‌ترین کارها مانند شستشوی دست‌ها یا کل بدن، پاکیزگی مو و ناخن و رعایت اصول پاکیزگی لباس و پوشش‌های فردی می‌تواند سلامت یک فرد را تا حدود بسیار زیادی تأمین کند.

بهداشت فردی پایهٔ اصلی سلامت فرد و در نهایت یک جامعه را تشکیل می‌دهد. با رعایت چندین نکتهٔ ساده و روزمره در زندگی فرد، امنیت بالایی برای وی حاصل می‌شود که نتیجهٔ آن پیشگیری بهتر از درمان خواهد بود.

بهداشت غذایی

بهداشت مواد غذایی شاخه‌ای از علم بهداشت عمومی است با هدف بهداشت غذایی پیشگیری از آلودگی غذایی، گسترش بیماری‌ها، و جلوگیری از مسمومیت غذایی است. قوانین بهداشتی غذایی راه‌های امنی را برای آماده کردن و نگهداری مناسب مواد غذایی، و خوردن درست غذا ذکر می‌کنند.^[۷]

بهداشت حرفه‌ای

بهداشت حرفه‌ای شاخه‌ای از علم بهداشت است که با شناسایی، ارزشیابی و کنترل عوامل زیان‌آور در محیط کار از بروز بیماری‌ها و عوارضی که ممکن است توسط عوامل زیان‌آور فیزیکی، شیمیایی، بیولوژ یکی، ارگونومیکی به وجود آید، جلوگیری می‌کند.

 

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات بهداشت مدارس

تعریف بهداشت مدارس

اهداف بهداشت مدارس

تاریخچه بهداشت در مدارس

و...

فصل دوم: رشد و تکامل طبیعی دانش آموزان

مفهوم رشد و تکامل

ویژگیهای رشد و تکامل و عوامل مؤثر در آن

رشد و تکامل بدنی

و...

فصل سوم: بهداشت روانی دانش آموزان

نیازهای اساسی انسان

مکانیزمها و رفتارهای دفاعی در دانش آموزان

نقش خانواده در تأمین بهداشت روانی دانش آموزان

و...

فصل چهارم: مشکلات رفتاری در دانش آموزان

اهم مشکلات رفتاری نزد دانش آموزان مدارس

مشکلات کنترل ادرار و مدفوع

اختلالات مربوط به خوابیدن

و...

فصل پنجم: مشکلات یادگیری در دانش آموزان

علل مشکلات یادگیری در دانش آموزان

گروه بندی دانش آموزان با مشکلات یادگیری

تشخیص دانش آموزان با مشکلات یادگیری

و...

فصل ششم: آموزش و پرورش دانش آموزان استثنایی

دانش آموزان تیزهوش

دانش آموزان عقب ماندۀ ذهنی

طبقه بندی عقب ماندگان ذهنی

و...

فصل هفتم: نظم و انضباط و اثرات تنبیه و تشویق در مدارس

علل بی انضباطی در مدارس

نکات پیشنهادی جهت اجرای مقررات

تشویق و تنبیه در مدارس

و...

فصل هشتم: مشخصات و ویژگیهای مدارس موفق

اهم ویژگیها و خطوط مشترک مدارس موفق

و...

فصل نهم: عوامل موفقیت در تحصیل

اهم عوامل تأثیر گذار بر موفقیت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پیشنهادات لازم در هنگام مطالعه

آشنایی با اصول موفقیت در امتحانات

و...

فصل دهم: آموزش بهداشت در مدارس

اهداف آموزش بهداشت

ضرورت آموزش بهداشت در مدارس

برنامه ریزی آموزش بهداشت در مدارس

و...

فصل یازدهم: پیشگیری از سوانح و حوادث در دانش آموزان مدارس

علل و عوامل سوانح و حوادث

ابعاد سوانح و حوادث

تقسیم بندی سوانح و حوادث

و...

فصل دوازدهم: کمک های اولیه در مدارس

تعریف کمکهای اولیه

اصول کمکهای اولیه در سوانح و حوادث شایع در مدارس

کمکهای اولیه در زخمهای باز

و...

فصل سیزدهم: تغذیه و بهداشت مواد غذایی در مدارس

تعریف علم تغذیه و تقسیم بندی مواد غذایی

احتیاجات روزانه بدن به انرژی حاصله از مواد غذایی

برخی عوارض ناشی از کمبود مواد غذایی در انسان

و...

فصل چهاردهم: بهداشت فردی در دانش آموزان

بهداشت چشم و اختلالات بینایی

بهداشت گوش و اختلالات شنوایی

بهداشت دهان و دندان

و...

فصل پانزدهم: بیماری های شایع در مدارس

سرماخوردگی و آنفلوآنزا

آنژین (گلو درد چرکی)

سل

و...

فصل شانزدهم: مراقبت های بهداشتی ویژه از دانش آموزان

آسم

صرع

بیماری قند یا دیابت

و...

فصل هفدهم: بهداشت محیط مدارس

اهم نکات مورد توجه در بهداشت محیط مدارس

و...

فصل هجدهم: فضای فیزیک مدارس

نام مدرسه

تابلوهای دیواری

نمازخانه

و...

فصل نوزدهم: تعمیر و نگهداری مناسب از مدارس

عوامل مؤثر در آسیب دیدگی مدارس

اهداف تعمیر و نگهداری از مدارس

انواع نگهداری از ساختمان مدارس

و...

فصل بیستم: بهره وری مطلوب از مدارس

امکانات موجود

اهداف معقول

استفاده مطلوب

و...

فصل بیست و یکم: تربیت بدنی و ورزش در مدارس

تربیت بدنی و اهداف آن

اثرات فیزیولوژیکی ورزش و تمرینات بدنی در انسان

مسابقات ورزشی در مدارس

و...

فصل بیست و دوم: بهداشت اردوگاه های دانش آموزی

تعریف اردو

انواع اردوگاهها

انتخاب محل اردوگاهها

و...