سامانه اطلاعاتی مدیریتی یا سیستم اطلاعات مدیریت (به انگلیسی: management information system - MIS) گونه‌ای از سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای است که جمع‌آوری، کنترل و پالایش داده‌های مورد نیاز سازمان را بر عهده داشته و با به کارگیری روش‌های مناسب هر سازمان، اطلاعات پالایش شده را به منظور تصمیم، برنامه‌ریزی و کنترل کلیه فرایندها در اختیار سطوح مختلف مدیران قرار می‌دهد.

سیستمی است یکپارچه که از کاربر و ماشین برای ارائه اطلاعات در پشتیبانی از عملیات، مدیریت و تصمیم‌گیری در سازمان تشکیل شده‌است. این سیستم از نرم‌افزار و سخت‌افزار رایانه‌ای، راهنماها و دستورالعمل‌ها، مدل‌هایی برای تحلیل، برنامه‌ریزی، کنترل و تصمیم‌گیری و یک پایگاه اطلاعات بهره می‌گیرد (دیویس و اولسون ۱۹۸۵، ۶).

اجزاء اصلی این سیستم عبارت‌اند از: (۱) سیستمی یکپارچه برای خدمت به تعداد زیادی کاربر، (۲) سیستمی رایانه‌ای که تعدادی نرم‌افزار اطلاعاتی را از طریق یک پایگاه اطلاعات به هم ربط داده (۳) رابط کاربر- ماشین که به جستجوهای فوری و موقتی پاسخ داده (۴) ارائه اطلاعات به تمام سطوح مدیریتی و (۵) پشتیبانی از عملیات و تصمیم‌گیری

این سیستم در قالب یک رشته دانشگاهی به نام MIS به مطالعهٔ مردم، فناوری، سازمان‌ها و روابط بین آن‌ها نیز می‌پردازد. بسیاری از مدارس کسب‌وکار (یا دانشکده‌های مدیریت کسب‌وکار در دانشگاه‌ها) دارای یک بخش MIS در کنار بخش‌های حسابداری، امور مالی، مدیریت و بازاریابی در سیستم‌های اطلاعات مدیریت هستند.

متخصصان MIS به سازمان‌ها کمک می‌کنند تا سود حاصل از سرمایه‌گذاری در پرسنل، تجهیزات و فرآیندهای کسب‌وکار را به حداکثر برسانند.

مدیریت

وظایف مختلفی برای مدیران یک سیستم اطلاعاتی وجود دارد که در رأس آن‌ها مدیران ارشد اطلاعات (CIO) قرار دارند و وظیفه آن‌ها استراتژی فناوری کلی یک سازمان است. درواقع، اهداف فناوری و اطلاعات یک سازمان را تعیین می‌کنند و از برنامه‌ریزی لازم جهت اجرایی شدن این اهداف اطمینان حاصل می‌کنند.

مدیران ارشد فناوری (CTO) بررسی می‌کنند که چطور یک فناوری جدید به سازمانشان کمک خواهدکرد. آن‌ها راه حل‌های فنی ارائه می‌دهند تا از سیاست‌های مدیران ارشد اطلاعات حمایت‌کنند.

مدیران IT از جمله مدیران MIS, مسئول بخش‌های فناوری اطلاعات و نظارت بر آن هستند. آن‌ها عهده‌دار اجرایی‌شدن سیاست‌های منتخب توسط بخش‌های بالاتر (CIOs, CTOs) نیز هستند. نقش دارند که از در دسترس بودن داده‌ها و خدمات شبکه به‌وسیله هماهنگ‌کردن فعالیت‌های IT مطمئن شوند.

مدیران امنیت IT کارمندان خود را با ارائه اطلاعات نسبت به تهدیدهای امنیتی آگاه می‌کنند. آن‌ها باید اقدامات امنیتی را به روز نگه‌دارند و هرگونه نقض امنیتی توسط تیم مخصوص، مورد بررسی و نظارت قرارگیرد.

تاریخچه

کِنِت و آلدریچ اِستل شش دوره از تحول سیستم اطلاعات مدیریت را که مربوط به پنج مرحله در توسعه فناوری محاسبات است، شناسایی کردند.

۱. محاسبات بزرگ رایانه و رایانهٔ کوچک

۲. رایانه‌های شخصی

۳. شبکه‌های سرور/کلاینت

۴. محاسبات سازمانی

۵. محاسبات انبوه

اولین مرحله، تحت سلطه IBM و بزرگ رایانههای آن‌ها بود؛ این کامپیوترها اغلب تمام اتاق را اشغال می‌کردند و نیازمند به تیم‌هایی برای راه‌اندازی آن‌ها بودند. IBM سخت‌افزار و نرم‌افزار را نیز عرضه‌کرد. چنان‌که فناوری پیشرفت کرد، این کامپیوترها قادر به تحمل ظرفیت بیشتر، کوچکتر و ارزان‌تر شدند.

دومین مرحله، در سال ۱۹۶۵ به عنوان ریزپردازنده با بزرگ رایانهها و رایانه‌های کوچک شروع به رقابت کرد. در اواخر سال ۱۹۷۰, فناوری رایانهٔ کوچک راه را به کامپیوترهای شخصی و نسبتاً ارزان داد تا به کالاهای بازار انبوه تبدیل شوند. (توجه کنید که اولین ریزپردازنده- یک دستگاه چهار بیتی برای یک ماشین حساب قابل برنامه‌ریزی در نظر گرفته‌شده- در سال ۱۹۷۱ ساخته شد و سیستم‌های مبتنی بر ریزپردازنده برای چندین سال در دسترس نبودند. محصول MITS به نام Altair 8800 اولین سیستم مبتنی بر ریزپردازنده شناخته شده بود، که به طور نزدیکی توسط اپل I و II دنبال شد. IBMPC درسال ۱۹۸۱ معرفی شد که به طور گسترده‌ای برای کسب و کار مطلوب‌تر بود)

چنانچه پیچیدگی فنی افزایش یافت و هزینه‌ها کاهش پیدا کرد، نیاز به انتشار اطلاعات داخل یک سازمان نیز به دوره سوم (کلاینت/سرور) رشد کرد و کامپیوترهایی که در یک شبکهٔ عمومی بودند، به اطلاعات سهم بندی شده‌ای در یک سرور دسترسی پیدا کردند. این برای هزاران و حتی میلیون‌ها نفر امکان دسترسی به داده‌ها را به طورهمزمان فراهم کرد.

چهارمین مرحله، توسط شبکه‌های پرسرعت فعال شد؛ تمام جنبه‌های سازمانی کسب‌وکار با ارائه‌شدن دسترسی به اطلاعات غنی، شامل ساختار مدیریت کامل گره خورد.

پنجمین مرحله، آخرین مرحله است و شبکه فناوری را برای ارائه برنامه‌ریزی و ذخیرهٔ داده، مستقل از ساختار، محل و هویت سخت‌افزار بکار می‌گیرد. این به همراه موبایل پرسرعت و شبکه‌های وای فای، به سطوح جدیدی از پویایی منجر شد.

مزایا

موارد زیر بعضی از مزایایی هستند که به دست می‌آیند:

• شرکت‌ها قادرند نقاط ضعف و قوت خود را به دلیل وجود گزارش‌های درآمد، ثبت عملکرد کارکنان و غیره شناسایی کنند.
• دادن یک تصویر کلی از شرکت.
• اقدام به عنوان یک ابزار ارتباطی و برنامه‌ریزی.
• در دسترس بودن داده مشتری و بازخورد می‌تواند در هم‌تراز کردن پردازش‌های کسب‌وکار، مطابق نیازهای مشتریان کمک‌کند. مدیریت مؤثر داده مشتری نیز می‌تواند در اجرای بازاریابی مستقیم و فعالیت‌های ترفیعی به شرکت کمک‌کند.
• MIS می‌تواند در افزایش مزیت رقابتی به شرکت کمک‌کند. مزیت رقابتی، توانایی شرکت در انجام کارها به طرز بهتر، سریعتر، ارزان‌تر ومنحصربه‌فرد است، نسبت به زمانی که در بازار با شرکت‌های رقیب مقایسه می‌شود.
• گزارش MIS به تصمیم‌گیری و اقدام روی موضوعی خاص در زمان کوتاهی کمک‌می‌کند.

 

فهرست مطالب:

فصل اول: مقدمه ای بر سیستم های اطلاعاتی مبتنی بر کامپیوتر

اطلاعات مدیریت

منابع سازمانی

پنج منبع اصلی

چگونگی مدیریت منابع

انواع کاربران

تأثیر سطح مدیریت بر منابع اطلاعات

چگونگی ظهور مدیران در حوزه ها و سطوح مختلف

وظایف مدیران در مدل Fayol

مهارتهای مدیران

و...

فصل دوم: استفاده از تکنولوژی اطلاعات برا ی موفقیت در رقابت

شرکت چیست؟

اهمیت محیط

انواع ارتباط شرکت با محیط به وسیله جریان منابع

مزایای رقابت

سیستم ارزشی

منابع اطلاعات

برنامه ریزی استراتژیک

همکاری نواحی عملیاتی برای پیشرفت برنامه ریزی استراتژیک

و...

فصل سوم: استفاده از تکنولوژی اطلاعات برای پرداختن به تجارت الکترونیک

تجارت الکترونیک

مسؤولیتهای محیطی از نواحی وظیفه ای

مزایای تجارت الکترونیک

محدودیتهای تجارت الکترونیک

عصر جدید تجارت الکترونیک

کسب و کار هوشمند

پایگاه داده خارجی

و...

فصل چهارم: مفاهیم سیستم

چهار نوع مدل

یک مدل گرافیکی اقتصادی به ترتیب مفهوم کمیت

استفاده از مدل ها

مدل های سیستم عمومی

سیستم فیزیکی شرکت

سیستم مفهومی

یک سیستم بسته

سیستم فیزیکی شرکت به عنوان سیستم کنترل

اطلاعات جمع آوری شده از همه اجزای سیستم فیزیکی

و...

فصل پنجم: روش شناسی چرخه حیات سیستم

چرخه حیات سیستم

فازهای SDLC

توسعه چرخه حیات

چرخه حیات مدیریت

فاز برنامه ریزی

گام ها

طرح کلی بررسی پیشنهاد یک سیستم

فاز آنالیز

طرح کلی پیشنهاد

و...

فصل ششم: مبانی پردازش کامپیوتر

تاریخچه کامپیوتر

اندازه کامپیوتر

سواد

کامپیوتر نمادین

پردازنده

حافظه

بیت ها و بایت ها

انواع مختلف حافظه

وسایل ذخیره سازی

دیسک های قابل پاک کردن و ظرفیت آنها

اجزای ورودی

اجزای خروجی

و...

فصل هفتم: پایگاه داده و سیستم مدیریتی پایگاه داده

سازماندهی داده

سازماندهی داده ها در داخل پوشه ها

مدل های مشترک برای سازماندهی داده های فایل

ساختن بلوک های اصلی

صفحه گستره به عنوان یک پایگاه داده ساده

واژه شناسی ساختمان داده صفحه گستره

ساختار های پایگاه داده

عرضه کنندگان پایگاه داده رابطه ای

و...

فصل هشتم: ارتباطات داده ای

پایه های ارتباط

مدل مرجه OSI

صفحه وب ISO

پروتکلهای ارتباطات کامپیوتری

بسته ها

آدرس های شبکه

پروتکلهایی برای سیستم تلفن عمومی

عناصر مدل سیستمهای عمومی پیوندهای ارتباط داده

انواع شبکه ها

و...

فصل نهم: سیستم اطلاعات مدیریت MIS

تعریف MIS

تلاش های اخیر در زمینه MIS

MIS یکی از منابع سازمان

یک مدل MIS

سیستم های اطلاعات سازمانی

سیستم های اطلاعات وظیفه ای

و...