مدیریت دانش، مدیریت دانایی یا مدیریت اندوخته‌های علمی (به انگلیسی: Knowledge management - KM) به معنای در دسترس قرار دادن نظام‌مند اطلاعات و اندوخته‌های علمی است، به گونه‌ای که به هنگام نیاز، در اختیار افرادی که نیازمند آن‌ها هستند، قرار گیرند تا آن‌ها بتوانند کار روزمره خود را با بازدهی بیشتر و مؤثرتر انجام دهند. مدیریت دانش، شامل یک سری استراتژی و راهکار برای شناسایی، ایجاد، نمایندگی، پخش و تطبیق بینش‌ها و تجارب در سازمان می‌باشد. برنامه اجرایی مدیریت اندوخته‌های علمی، بر این دو جزء اصلی، بنا می‌شود.

در زبان فارسی تا به حال اصطلاح «مدیریت دانش» برای Knowledge Management متداول بوده‌است. در زبان انگلیسی میان Science و Knowledge تفاوت وجود دارد. Knowledge به تمامی آگاهی‌ها و مهارت‌هایی گفته می‌شود که از آزمایش و آموزش به دست آمده‌است. در حالیکه Science به کوشش عملی و هوشمندانه‌ای گفته می‌شود که از راه مشاهده و آزمایش به مطالعهٔ منظم رفتار و ساختار جهان طبیعی و دیدنی می‌پردازد. (فرهنگ لغت آکسفورد) بنابراین واژهٔ دانش را به جای Knowledge و واژهٔ دانشگری را به جای Science می‌توان پیشنهاد کرد.

در این متن، به جای استفاده از واژه دانش در مقابل Knowledge، گاهی از واژه دانایی استفاده شده‌است. البته واژه دانایی معانی خاص خودش را در حوزه‌های گوناگون دیگر همچون فلسفه، روانشناسی و جامعه‌شناسی نیز داراست. از آنجا که تحقیقات کاربردی در حوزه مدیریت دانایی نسبتاً جدید است، در این خصوص تعریف خاص و دقیقی که مورد قبول محققین قرار گیرد وجود ندارد. آنچه مسلم است آن که می‌توان با آشنایی با تعاریف گوناگون، ابعاد و مصادیق این امر را بیشتر شناخت و آن را بهتر به کار گرفت.

یکی از شاخه‌های فرعی اقتصاد دانش است؛ مدیریت دانش، کاملاً یک روش جدید مدیریت را معرفی می‌کند. این مفهوم بر تبدیل موهبتهای عقلانی کارکنان و سازماندهی نیروهای سودمند درونی اعضاء کارکنان – نیروی رقابت و ارزش جدید- عمل می‌کند. مدیریت دانش بر پیوند اطلاعات با اطلاعات، اطلاعات با فعالیت‌ها و اطلاعات با فرد- برای تحقق اشتراک دانش (از قبیل دانش ضمنی و دانش صریح) توجه دارد؛ و با مدیریت اطلاعات کاملاً متفاوت است. کارکردهای سنتی کتابخانه؛ گردآوری، پردازش، اشاعه، ذخیره‌سازی، بهره‌برداری از اطلاعات مدرک به منظور فراهم آوردن خدمت برای جامعه است. در دوره اقتصاد دانش، کتابخانه به عنوان گنجینه دانش بشری، سهیم شدن در پیشرفت دانش و حلقه ارتباطی مهم در زنجیره پیشرفت دانش خواهد بود. در قرن بیست و یکم کتابخانه‌ها بطور اجتناب ناپذیری با موضوع جدید مدیریت دانش مواجه خواهند بود. مدیریت دانش در کتابخانه‌ها می‌باید بر پژوهش و توسعه دانش، ایجاد پایگاه دانش، مبادله و اشتراک دانش بین کارکنان کتابخانه (از جمله کاربرانش)، آموزش کارکنان کتابخانه، تسریع پردازش صریح از دانش غیر صریح و تحقق اشتراک آن تمرکز کنند. تعریف مدیریت دانش: مدیریت دانش رویکرد نظام مند یافتن، درک و استفاده از دانش برای دستیابی به اهداف سازمانی است و از طریق کاهش زمان و هزینهٔ آزمایش و خطا یا تکرار، ایجاد ارزش می‌کند.

فهرست مطالب:

اندازه‌گيري دانش

دارايي ‌هاي ناملموس و دارايي دانشي

دارايي دانش و سرمايه ‌هاي ملموس يك سازمان

سرمايه هاي سازمان

اجزاي دارايي دانش و ويژگيهاي آن

برخي از موارد استفاده و ويژگي هاي گروه بندي سرمايه ناملموس

دسته ‌بندي اجزاي سرمايه فكري

نمونه ‌هايي از شاخص ‌هاي سرمايه سازماني

نمونه‌ هايي از شاخص ‌هاي دارايي ارتباطي

نمونه‌ هايي از شاخص ‌ها براي دارايي انساني

ارتباط فاكتور موفقيت با شاخص‌ هاي مربوطه و با دارايي‌ هاي ناملموس

سرمايه انساني و سرمايه ساختاري

تهديدات در خصوص سرمايه ساختاري

اهداف اندازه گیری دانش

نکات مورد توجه در اندازه گیری

نتايج و کاربردهاي اندازه گيري دانش

برخي از ويژگي‌ هاي اندازه‌ گيري سرمايه دانشي

مراحل اندازه ‌گيري

مراحل اندازه گيري دانش

روش ها و ابزارهاي اندازه‌ گيري دانش

ابزارهاي اندازه گيري دانش

روش کارل - اريک سيوبي

شاخص‌ ها، مقياس ‌ها و مصاديق رشد دارايي‌ هاي ناملموس از نگاه «سيوبي»

روش ليبوويتس و رايت

عوامل و شاخص‌ هاي مؤثر بر سرمايه انساني

روابط موثر بر رشد سرمايه انساني

مدل ترازنامه امتيازات (کارت امتيازي)

برخي از شاخص ‌هاي ارزيابي دارايي ‌‌هاي فكري بر مبناي روش کارت امتيازي

ويژگي ‌هاي عمومي ترازنامه متعادل (کارت امتيازي BSC) در سطح استراتژيک

مصاحبه ساختارمند

نمونه‌ اي از يک پرسشنامه مصاحبه ساختار يافته اندازه‌ گيري دانش

روش «استوارت»

مدل بالندگي مديريت دانش

روش اندازه ‌گيري مدل بالندگي مديريت دانش و شاخص‌ هاي آن

نقشه هاي دانش

مدل چند لايه‌ اي ساختمان دانش

نقشه‌ هاي دانش

نقش نقشه های دانش

نمایی کلی از ویژگی ها و موارد کاربرد عمومی نقشه های دانش

امکانات فراهم شده توسط نقشه های دانش

سوالات تسهیل شده توسط نقشه های دانش

فناوري اطلاعات و طراحي نقشه دانش

چگونه يك نقشه دانش ايجاد مي‌شود؟

و...