سیستم اطلاعات بیمارستان به انگلیسیHospital Information System به معنای پیاده‌سازی یکپارچه تولید اطلاعات لازم برای مدیریت تمامی فعالیت‌های مربوط به سلامت، از قبیل برنامه‌ریزی، نظارت، هماهنگی و تصمیم‌گیری است. همچنین پشتیبانی از فعالیت‌های بیمارستان در سطوح کاربردی، تاکتیکی و استراتژیک را برای بیمارستان فراهم می کند. وظیفه اصلیHIS ، جمع آوری و ذخیره اطلاعات به صورت یکپارچه با استفاده از کامپیوتر و وسایل ارتباطی است. هدف از HIS، استقرار یک سیستم پردازش، بازیابی و ارتباط دادن مراقبت بیمار و اطلاعات اداری برای تمامی فعالیت‌های مربوط به بیمارستان است. در یک سیستم اطلاعات بیمارستانی، داده ها به صورت منسجم در پایگاه داده‌ها ذخیره می شوند و در دسترس کاربران مجاز، در محل و در زمانی که داده‌ها مورد نیاز است و در فرمتی که با نیازهای خاص کاربر منطبق باشد، قرار داده می شوند. به طور کلی موارد ذیل از اهداف HIS یکپارچه هستند :

· استفاده موثرتر از منابع محدودی که برای مراقبت از بیمار در دسترس هستند.

· بهبود کیفیت خدمت رسانی به بیمار

· پشتیبانی از تحقیق در زمینه های آماری از جمله درمان بیماری ها، مصرف داروها و ...

· پشتیبانی از آموزش

· حفظ سوابق مراجعه بیمار و بازیابی سریع سوابق بیمار در صورت لزوم

· پشتیبانی و به روز رسانی یکپارچه سیستم برای مراکز تحت پوشش

· یکپارچه سازی فرمت ورود اطلاعات به نرم افزار و فرمت گزارش ها

گسترش این سیستم در دهه ۹۰ در جوامع مختلف از جمله ایران اهمیت و جایگاه آن را بیشتر روشن می‌نماید .پیاده سازی این سیستم در بیمارستان‌های مناطق مختلف کشور بیانگر فراهم شدن زیرساخت فرهنگی، تکنولوژی مناسب جهت ایجاد و تکمیل سیستم‌های بهداشتی مطابق بااستانداردهای جهانی است. در سال‌های اخیر با پیشرفت سریع تکنولوژی "HIS" صورت جدیدتری به خود گرفته که نه تنها از مقوله مدیریتی بلکه از مقوله بالینی مورد توجه بسیار قرار گرفته‌است .وجود تجهیزات مجهز به امکانات کامپیوتری کلینیکی و همچنین نر م افزارهای طراحی شده مخصوص بخشهای کلینیکی و پاراکلینیکی و استفاده جوامع پیشرفته پزشکی از این گونه نرم‌افزارها و استفاده از آن در ارتباطات بین‌المللی و لزوم حفظ محرمانگی و[خصوصی سازی]، در حیطه HIS موجب شده که این مجموعه پیچیده اطلاعات و فناوری به سمت معماری اطلاعات یکپارچه پیش رود.

مراحل اصلی فرایند پیاده سازی "HIS" شامل موارد زیر است:

شناخت

این شناخت معمولاً توسط مصاحبه با افراد که معمولاً از مدیران شروع می‌شود صورت می‌گیرد . ابتدا بر اساس فرمهای طراحی شده با تک تک افراد مصاحبه شده و خواستها و دیدگاهها معلوم می‌شود و سپس فرم مورد نظر توسط [تحلیل گر] سیستم تکمیل می‌شود هدف در این قسمت پیدا کردن تمام روابط در یک قسمت و روابط با قسمتهای دیگر سازمان است . هر فرد تحلیلگر پس از مصاحبه در این مرحله باید در جمع آوری اطلاعات دقت کافی داشت چون هر گونه اشتباه در این مرحله موجب وقفه در مراحل بعدی می‌شود . بعد از انجام این مرحله تمام سیستم ها و زیر سیستم ها مشخص می‌گردد و ارتباط بین آنها نیز مشخص می‌شود و نهایتاً نمودار گردش دادهData Flow Diagram) ، DFD) می‌آید.

تجزیه و تحلیل

در مرحله شناخت نقاط ضعف سیستم با استفاده از چارت های طراحی شده مشخص می‌گردد .این امکان وجود دارد که یک سری ارتباطات اضافی وجود داشته باشد که با یک طراحی جدید این ارتباطات حذف شود یا بالعکس . در این مرحله تیم تحلیل گر با استفاده از چارت های قبلی در جهت بهینه سازی سیستم موجود و رفع اشکالات چارت های مرحله قبلی را دوباره طراحی می‌کنند .

طراحی

با استفاده از چارتهای مرحلة تجزیه و جدولهای اطلاعاتی طراحی می‌شوند . در این جداول تعداد فیلدها، روابط هر جدول با جداول دیگر . . . . مشخص می‌گردد . در این مرحله به طور کلی ورودی‌های سیستم، خروجیها و تمامی اطلاعاتی که باید برای برنامه نویس معلوم باشد مشخص می‌گردد

پیاده سازی و تست منطقی

با استفاده از روابط به دست آمده و جدولهای مشخص شده تیم نرم‌افزاری با انتخاب زبان برنامه نویسی و سیستم عاملی که جوابگوی نیازها باشد شروع به برنامه نویسی و پیاده سازی می‌کنند . باید توجه داشت که در هر مرحله از مراحل فوق مستندات جمع آوری شده با مدیران قسمت بررسی می‌شود تا هیچ اشتباهی در پیادهسازی بعدی وجود نداشته باشد

آموزش

شامل آموزش کارکنان و کاربران سیستم می‌باشد.

نگهداری

شامل پشتیبانی و نگهداری از نرم‌افزار پیاده شده در بیمارستان می‌باشد.

 

فهرست مطالب:

1- مدارک پزشکی و پرونده الکترونیکی در بیمارستان

اهداف مدارک پزشکی

تاریخچه پرونده های الکترونیکی

انواع پرونده های الکترونیکی

تعریف HIS

مشکلات و چالش های بیمارستان

مزایای بیمارستان هوشمند

و...

2- انواع اطلاعات مرتبط با بیمار، روش‌های مدیریت اطلاعات، کدگذاری‌ها و طبقه‌بندی‌ها

دسته بندی داده ها

محتوای داده ها

انواع داده ها جهت ثبت

داده های کدگذاری شده

سیستم های کدگذاری،طبقه بندی،نامگذاری و معناشناسی

جداول اطلاعاتی

و...

3- انواع نظام‌های اطلاعات بیمارستانی، ضرورت استفاده و اجزای آن

اجزای سازمانی HIS

اجزای عملکردی HIS

امنیت اطلاعات و معماری امنیت

مکانیزم های امنیتی

نظام مدیریت امنیت اطلاعات

و...

4- تعامل با سایر نظام‌های اطلاعاتی

RIS/PACS

Image Processing

Mobile Health

اجزای غیربالینی

و...

5- جایگاه نظام اطلاعات بیمارستانی در نظام اطلاعات مدیریت بیمارستان و نقش آن در بهبود فرآیندها، تعاملات انسانی

سیستم اطلاعات مدیریت (MIS)

سطوح سیستم های اطلاعاتی

مشخصات سطوح سیستم های اطلاعاتی

بهبود فرآیندهای کاری

بهبود مراقبت از بیمار

و...

6- کاربردهاي باليني، تصميم‌ياري، هزينه-پيامد

سطوح کاربری رایانه براساس دخالت انسان

مدیریت دانش

سیستم های مبتنی بر دانش پزشکی

داده کاوی

کاربردهای داده کاوی

و...

7- سیر تکاملی، مدل توسعه سیستم‌های اطلاعاتی و راه‌ حل‌های فنی

استانداردها

Subcommittee/Working group

Data structure

Data interchange

Semantic content

Security

پرونده الکترونیکی سلامت

سامانه پرونده الکترونیکی سلامت ایران

و...

8- ارزیابی سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی

مشکلات اجرایی

جنبه های ارزیابی

اجزای ساختاری و سرویس دهنده

و...