مدیریت راهبردی یا مدیریت استراتژیک یک تجزیه و تحلیل در خصوص مسایل مهم و برجستهٔ سازمان است که توسط راهبران ارشد سازمان به نمایندگی از مالکان، به منظور کنترل منابع در محیط‌های خارج از سازمان، اتخاذ می‌شود. این فرایند شامل مشخص کردن ماموریت، چشم انداز، دارایی‌های سازمان و توسعه برنامه‌های و سیاست سازمان‌های سازمان و همهٔ فعالیت‌هایی که برای نیل به آنها نیاز است، نیز می‌شود.

در تعریفی دیگر مدیریت استراتژیک را مجموعه ای از تصمیمات و اقدامات مدیریتی خوانده اند که عملکرد بلندمدت یک شرکت را تعیین می کند. مدیریت استراتژیک شامل رصد محیطی (هم خارجی و هم داخلی)، تدوین استراتژی (برنامه ریزی استراتژیک یا بلندمدت)، پیاده سازی، ارزیابی و کنترل استراتژی است. بنابراین مطالعه مدیریت استراتژیک بر پایش و ارزیابی فرصت ها و تهدیدهای خارجی در پرتو قوت ها و ضعیف های داخلی یک شرکت تأکید می کند. مدیریت استراتژیک در ابتدا سیاست کسب وکار خوانده می شد. موضوعاتی که در مدیریت استراتژیک مطرح می شود شامل برنامه ریزی استراتژیک، رصد محیطی و تجزیه و تحلیل صنعت است.

در کنار مدیریت راهبردی پروسه معمولاً یک سیستم کارت امتیازی متوازن نیز به منظور ارزیابی عملکرد سازمان در نیل به اهداف مدیریت راهبردی نیز دیده می‌شود.

مطالعات اخیر و بزرگان علم مدیریت از این نظریه حمایت می‌کنند که استراتژی نیاز دارد که با حضور همهٔ سهام داران و ذینفعان شروع شود و از یک سامانهٔ بومی شدهٔ کارت امتیازی متوازن استفاده کند که شامل همهٔ این سهام داران بشود.

مدیریت راهبردی

مدیریت راهبردی یک رده از فعالیت‌های مدیریتی است که مقوله اهداف کلان(به انگلیسی: گل) و تاکتیک در سازمان می‌پردازد.مدیریت استراتژیکیک جهت دهی کلی برای سازمان می‌سازد که ارتباط خیلی نزدیکی نیز با مقولهٔ رفتار سازمانی دارد. در علم راهبری کسب و کار (به انگلیسی: MBA) به مدیریت راهبردی پایداری راهبرد (بهانگلیسی: strategic consistency) نیز گفته می‌شود. پایداری راهبرد به مقوله راهبردهای سازمانی در قبال محیط بیرونی می‌پردازد.

مدیریت استراتژیک شامل تیم مدیریتی و احتمالاً مدیران ارشد (به انگلیسی: Board of Directors) و سایر سهامداران (به انگلیسی: stakeholder (corporate)، stakeholder) خواهد بود.

مدیریت راهبردی یک فرایند دایمی است که ارزیابی و کنترل می‌کند: کسب و کار و صنعت‌هایی را که شرکت در آنها وارد شده است؛ بررسی رقیبان و تنظیم اهداف (به انگلیسی: goal) و راهبردها برای ملاحظهٔ همه رقیبان موجود و احتمالی؛ و توصیف راهبردها به صورت سالانه یا فصلی و تعیین اینکه چگونه پیاده شوند و چگونه پیروز خواهند شد یا اینکه کی نیاز به بازنگری دارند تا با رفیبان جدید، شرایط اقتصادی تازه و تکنولوژی جدید یا محیط‌های اجتماعی اقتصادی سیاسی، سازگار شوند.

رشته مدیریت استراتژیک

رشته مدیریت استراتژیک در ایران نخستین بار با عنوان مدیریت سیاستگذاری بازرگانی ایجاد شد. این رشته که یکی از گرایش های اصلی رشته مدیریت بازرگانی در مقطع دکترای تخصصی می باشد، درخصوص برنامه ریزی و اجرای استراتژی های بنگاه های اقتصادی است. تاریخچه به وجود آمدن رشته ای تحت عنوان مدیریت استراتژیک (Strategic Management) در جهان چندان طولانی نیست و به نیمه دوم قرن بیستم می رسد. طراحان دوره های دانشگاهی مدیریت در کشور آمریکا تصمیم می گیرند درس جدیدی برای دانشجویان دوره کارشناسی مدیریت بازرگانی طراحی کنند که پیشرفته ترین درس دوران تحصیلی و دربرگیرنده و جامع دروس متعددی باشد که آن ها طی دوره تحصیلی خود خوانده اند و مطالبی در آن طرح شود که به دانشجویان و مدیران آینده در زمینه تصمیم گیری های کلان و مدیریتی یاری رساند. به این ترتیب درس سیاستگذاری بازرگانی (Business Policy/Strategy) در برنامه درسی دانشکده های بازرگانی جای گرفت و به مرور خود به رشته ای مستقل در سطح کارشناسی ارشد و دکترای عمومی و تخصصی مدیریت و بازرگانی تبدیل شد. همان طور که اشاره شد عنوانی که در ابتدا برای این زمینه دانشی درنظر گرفته شده بود «سیاستگذاری بازرگانی/سیاست کسب وکار» بود و به مرور از عناوین دیگری مانند «استراتژی بازرگانی/کسب وکار»، «استراتژی و سیاست کسب وکار» و … استفاده شد؛ درنهایت اما اصطلاح «مدیریت استراتژیک» بیش از بقیه مورد توجه قرار گرفت و باب شد.

 

فهرست مطالب:

فصل اول: فرآیند مدیریت استراتژیک

مقدمه

تعریف استراتژی

نکات موجود در استراتژی

جايگاه هدف و سياست در استراتژي

فرايند طراحي مديريت استراتژيک

فرايند تصميم گيري استراتژيک

و...

فصل دوم: فرآیند مضمون بندی استراتژی سازمانی

مقدمه

برنامه ريزي استراتژيک

مدل خط مشی هاروارد

Wt

Wo

St

So

استراتژی صنفی

مدل رقابتی پورتر

مدل نظام برنامه ريزي استراتژيک

مدل رایت

مدل مينتزبرگ

مدل هیل

مدل دیوید

و...

فصل سوم: تدوين هدفهاي بلند مدت و انواع استراتژي هاي اصلي

مقدمه

حوزه هدف های بلند مدت

ویژگی های هدف های بلند مدت

انواع استراتژی ها

استراتژی یکپارچگی

استراتژی های متمرکز

استراتژی های تنوع

استراتژی تدافعی

استراتژي کاهش

استراتژي واگذاري يا سلب مالکيت

استراتژي انحلال

استراتژی ترکیب

و...

فصل چهارم: آشنايي با متغيرهاي اساسي استراتژيک سازماني

مقدمه

بخش اول : عوامل اجتماعي و انساني

جمعیت شناختی

نيروي انساني و اشتغال

آموزش و پژوهش 

شرایط جغرافیایی

شرایط فرهنگی

متغيرهاي مربوط به منابع انساني در سازمان

بخش دوم : متغيرهاي ساختاري

پیچیدگی 

رسمیت

ارتباط تمرکز، پيچيدگي و رسميت

بخش سوم : بازار ها و محيطهای سازماني

رقابت

نيروهاي رقيب يا مخالف

تهدید ورود

موانع ورود شش منشاء دارند

تامين کنندگان و خريداران قدرتمند

فعالیت استراتژیک

محصولات جایگزین

صورت بندي استراتژي

و...

فصل پنجم: اجرای استراتژی

مقدمه

مديريت استراتژيهاي وظيفه اي

افق زمانی

مشخص بودن

مشارکت کنندگان

استراتژي منابع انساني

استراتژي تحقيق و توسعه

و...

فصل ششم: ارزيابي استراتژي ها

مقدمه

ارزيابي استراتژي شامل سه فعاليت اصلي است

ريچارد روملت چهار معيار براي ارزيابي استراتژيها ارائه کرده است

انواع کنترل استراتژيک

کنترل فرضیات

عوامل محیطی

کنترل اجرا

نظارت استراتژیک

کنترل آگاهيهاي ويژه

نظامهاي کنترل عملياتي

نظامهاي بودجه بندي

جدول زمانی

و...

فصل هفتم: مدیریت بهره وری

مقدمه

سطوح بهره وری

اندازه گيري بهره وري

دیدگاه های دیگر

عوامل بهره وری

عوامل دروني بهره وري

عوامل مربوط به نهاده

عوامل مربوط به فرايند

عوامل مربوط به ستاده

و...