علوم تربیتی(Education)از رشته‌های علوم انسانی است که به جنبه‌های آموزش و پرورش آدمی و دانش‌های مربوط به آن می‌پردازد. دربارهٔ مفهوم «آموزش و پرورش» باید در نظر داشت که «آموزش و پرورش» منحصر به افراد، زمان و مکان خاصی نیست. یعنی به‌طور مشخص «آموزش و پرورش» منحصر به مدرسه، دانشگاه یا آموزش دروس خاصی نیست، بلکه «آموزش و پرورش» برای همه، و در هر زمانی و هر مکانی است. آموزش عمومی، آموزش عالی، آموزش کارکنان، سوادآموزی بزرگسالان ، خودآموزی، آموزش الکترونیکی و مجازی از انواع آموزش محسوب می‌شوند.

تعاریف آموزش و پرورش

• جان دیویی: آموزش و پرورش دوباره ساختن یا سازمان دادن تجربه‌است، به منظور اینکه معنای تجربه گسترش پیدا کند و برای هدایت و کنترل تجربیات بعدی، فرد را بهتر قادر سازد.
• ژان ژاک روسو: آموزش و پرورش هنر یا فنی است که به صورت راهنمایی یا حمایت نیروهای طبیعی و استعدادهای فراگیر (متربی)، و با رعایت قوانین رشد طبیعی و با همکاری خود او برای زیستن تحقق می‌پذیرد.

تاریخچه رشته علوم تربیتی

اولین دانشگاهی که در آن رشته علوم تربیتی تأسیس شد دانشگاه کلمبیا است این رشته در سال 1880 توسط نیکولاس موری باتلر(Nicholas Murray Butler) در آن دانشگاه ارائه گردید . با پیوستن جان دیویی به عضویت هیئت علمی این دانشگاه، رشته علوم تربیتی هم از لحاظ آموزشی و هم از جنبه نظری توسعه یافت.

 

فهرست مطالب:

فصل اول: فعالیت های تربیتی و اجتماعی

هدفهای اساسی فعالیتهای فوق برنامه

فعالیتهای تربیتی

فعالیتهای اجتماعی

ویژگیهای فعالیتهای فوق برنامه در مقایسه با فعالیتهای رسمی

ویژگیهای معلم از لحاظ مهارتهای اجتماعی و تربیتی

ارزشهای فعالیتهای تربیتی و اجتماعی

چگونگی مؤثر ساختن فعالیتهای فوق برنامه از طریق معلمان و اولیا مدرسه

و...

فصل دوم: چگونگی تشکیل کتابخانه مدرسه و کلاس

کتابخانه و کتاب

سهم خانه و مدرسه

کتابخانۀ مدارس و هدفهای آن

تأسیس کتابخانه

کتابخانه های مرکزی و کلاسی

وظایف کتابخانه های مدارس

ویژگیهای کتاب خوب برای دانش آموزان

طبقه بندی کتابها در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

اهم وظایف کتابدار

و...

فصل سوم: طرز تشکیل انجمن ها

هدفهای کلی انجمن اولیا و مربیان

هدفهای دفتر مرکزی انجمن اولیا و مربیان

تعریف انجمن اولیا و مربیان

انتخابات انجمن اولیا و مربیان

عوامل و مسائل بازدارندۀ والدین

شورای معلمان

انجمن دانش آموزان

و...

فصل چهارم: بازدیدها و گردش های علمی

دامنۀ گسترش گردشهای علمی

تعریف بازدید و گردش علمی

اهمیت، ارزش، فواید و هدفهای بازدید و گردش علمی

شرایط لازم برای تدارک گردش علمی

انواع بازدیدها و گردشهای علمی بر اساس زمان

انواع بازدیدها و گردشهای علمی بر اساس محتوا

تقسیم بندی بازدیدها بر حسب مقاطع تحصیلی، جنسیت و موقعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی

مراحل بازدید یا گردش علمی

معیارهای موفقیت در گردش علمی

و...

فصل پنجم: آشنا کردن والدین و مربیان با خدمات روان درمانی

رفتارهای ناهنجار کودکان و راههای پیشگیری و درمان آنها

رفتارهای ناهنجار نوجوانان

مرکز مشاورۀ خانواده

دستورالعمل وظایف مرکز مشاورۀ خانواده

و...

فصل ششم: نمایشگاه

تشکیل نمایشگاه

اهداف نمایشگاه

تاریخچه شروع نمایشگاه

انواع نمایشگاه

نمایشگاه کتاب

تشکیل نمایشگاه از کارهای هنری

مکان برپایی نمایشگاه هنر

اهداف نمایشگاه نقاشی کودکان

وسایل مورد نیاز نقاشی برای کودکان در سنین مختلف

اهمیت نمایشگاه نقاشی

انواع نمایشگاه های مختلف نقاشی در مدارس

مراحل انواع نمایشگاه نقاشی

نمایشگاه در بخش کارهای دستی

نمایشگاه پوستر

و...

فصل هفتم: روزنامه دیواری

تاریخچه روزنامه و روزنامه نگاری

تاریخچه روزنامه در ایران

روزنامۀ دیواری در مدرسه

برخی اهداف روزنامۀ دیواری

روزنامه دیواری یکی از وسایل آموزشی

انواع روزنامه های دیواری

روزنامۀ دیواری کلاس

چند نکته دربارۀ روزنامه دیواری

و...

فصل هشتم: صلیب سرخ

تاریخچۀ تشکیل صلیب سرخ

اصول اساسی صلیب سرخ

قراردادهای چهارگانه

سازمانهای صلیب سرخ بین المللی و وظایف آن

کمیتۀ بین المللی صلیب سرخ

نقش کمیتۀ بین المللی صلیب سرخ

منابع درآمد کمیتۀ بین المللی صلیب سرخ

اتحادیه های جمعیتهای صلیب سرخ

تشکیلات اتحادیۀ جمعیتهای صلیب سرخ

کمیسیون ها ومجامع

منابع درآمد اتحادیه

علایم مشخص کننده

جمعیتهای ملی (صلیب سرخ)

کنفرانس بین المللی صلیب سرخ

خلاصۀ تاریخچۀ جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران

شرایط انتخاب مربی هلال احمر

اساس کار گروهها و شرایط عضویت دانش آموزان در گروههای هلال احمر

عنوانهای عضویت در مدارس

شرح وظایف مربیان جوانان هلال احمر در آموزشگاهها

و...

فصل نهم: تئاتر و نقش آن در مدرسه

تاریخچۀ تئاتر

یونان و تئاتر

تئاتر روم

رنسانس (تجدید حیات اروپا)

نمایشهای ایرانی

هنر نمایشی تئاتر و دیگر هنرهای مکمل آن

خلاصه ای از اجزای یک داستان

اصطلاحات هنر نمایشی تئاتر

خصوصیات بازیگر خوب

انتخاب نقش بازیگران جدید

عوامل نمایشی و شناخت

آغاز تا پایان یک نمایش

عوامل نمایشی و شناخت

آثار تربیتی تئاتر آموزشگاهی

آثار اجتماعی تئاتر

و...

فصل دهم: انجمن اسلامی دانش آموزان و بسیج دانش آموزی

انجمن اسلامی دانش آموزان

برخی هدفهای انجمن اسلامی

چگونگی و نوع عضویت در انجمن اسلامی

فعالیتهای اتحادیه و انجمنهای اسلامی

انتشار نشریه

تاریخچه و سوابق تشکیل سازمان بسیج دانش آموزی

برخی ویژگیهای سازمان بسیج دانش آموزی

دسته های مقاومت بسیج دانش آموزی

برخی وظایف دسته های رزمی، علمی

و...